İran’da zorunlu başörtüsü kurallarına uymadan çevrim içi konser gerçekleştiren şarkıcı Parastoo Ahmadi ve çalışma arkadaşlarına verilen 74 kırbaçlık ceza, temyiz mahkemesinin duruşma açmaksızın aldığı kararla kesinleşti. Sanatçının itirazını ele alan üst mahkeme, yerel mahkemenin mahkumiyet hükmünü aynen geçerli sayarak başvuruyu doğrudan geri çevirdi.
Aralık 2024 tarihinde YouTube üzerinden yayınlanan canlı performansta kolsuz kıyafetle şarkı söyleyen 29 yaşındaki Ahmadi hakkında, görüntünün milyonlarca kullanıcıya ulaşması üzerine adli makamlarca inceleme başlatılmıştı. Kadınların halka açık gösteri yapmasını kısıtlayan ve örtünmeyi şart koşan mevzuat kapsamında Kum kentindeki ceza mahkemesi, geçtiğimiz haziran ayında müzisyen ile orkestra ve prodüksiyon birimindeki sekiz kişiyi kamu ahlakını zedelemekten suçlu bulmuştu. Mahkeme, kırbaç yaptırımına ek olarak sanıklara yurt dışına çıkış yasağı ile iki yıllık görsel-işitsel faaliyet engeli getirmişti.
Cuma günü temyiz sürecinin duruşmasız sonuçlandığını bildiren savunma makamı adına BBC’ye konuşan avukatlardan biri şu açıklamayı yaptı:
“Bize göre konser vermek kesinlikle bir suç teşkil etmiyordu. Mahkeme, para cezası veya daha hafif yaptırımlar seçeneği bulunmasına rağmen bu suçlamalar için verilebilecek en ağır cezalardan birini uyguladı”
Kararın gerekçesine dair değerlendirmede bulunan avukat ayrıca şunları kaydetti:
“Temyiz Mahkemesi duruşma yapma seçeneği olmasına rağmen bunu tercih etmedi ve kararı aynen onadı. Bu kararın verilmesindeki temel amacın, benzer olayların tekrarlanmasını önlemek ve gözdağı vermek olduğu anlaşılıyor”
Tepkiler ve İnsan Hakları Örgütlerinin Açıklamaları
Yargı organlarının hükmü hem kamuoyunda hem de sanat çevrelerinde tepkiyle karşılandı. Karara sosyal medya hesabından tepki gösteren sürgündeki şarkıcı Googoosh paylaşımında şu ifadelere yer verdi:
“Umarım bu karanlık günler sona erer, kadınlar nasıl yaşayacaklarını ve giyineceklerini seçme özgürlüğünü yeniden kazanır ve değerli vatanımızda sanatsal ifade bir kez daha yeşerir”
Müzisyen Hüseyin Alizadeh ise “Parastoo Ahmadi’nin yerine 70 kırbaç yemeye hazırım”
diyerek tepkisini dile getirdi.
Uluslararası Af Örgütü kararı kınayarak şu vurguyu yaptı:
“Kırbaç cezasının zalimane, insanlık dışı ve aşağılayıcı bir cezalandırma olduğunu ve işkence ile diğer kötü muamelelerin mutlak yasağını ihlal ettiğini”
Benzer bir yaptırım Ocak 2024’te başörtüsüz fotoğraf paylaştığı gerekçesiyle Kürt kökenli aktivist Roya Heshmati’ye de uygulanmıştı. Kürt hakları örgütü Hengaw’ın aktardığına göre Heshmati, Tahran’daki savcılıkta kadın bir görevlinin zorla başını örttüğünü, ardından erkek bir görevlinin omzuna, sırtına, kalçasına ve bacaklarına kırbaçla vurduğunu ifade etmişti.
Ülkedeki Yasal Süreç ve Denetim Tartışmaları
Şeriat kurallarına dayanan İran yasaları uyarınca ergenlik çağını aşmış kadınların ve kız çocuklarının saçlarını örtmesi ve vücut hatlarını belli etmeyen kıyafetler giymesi gerekiyor. 2022 senesinde 22 yaşındaki Mahsa Amini’nin ahlak polisi gözetimindeyken ölümü ülke genelinde kitlesel eylemlere yol açmış, yüzlerce kişinin yaşamını yitirdiği müdahalelere rağmen birçok kişi kamusal alanda örtünme kuralını reddetmeyi sürdürmüştü.
Güvenlik birimlerinin dönemsel gözaltı ve iş yeri kapatma tedbirlerine devam ettiği ortamda, Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi Üyesi Golamali Haddad-Adel denetimlere ilişkin konuştu. Dini Lider Mücteba Hamaney’in kayınpederi olan siyasetçi, ABD ve İsrail ile süren çatışma ortamı nedeniyle yetkililerin “şu an için bu cepheye gerektiği kadar odaklanamadığını”
belirtti. Söz konusu askeri gerilim, şubat ayı sonunda ekonomik kriz protestolarının bastırılmasının ardından başlamıştı.
Yorumlar kapalı.